Op verkenning in Joberg
Bij onze eerste, volledige dag in Johannesburg hebben we kennis gemaakt met de typische eigenschappen van deze Zuid-Afrikaanse grootstad. Effe situeren: De stad Johannesburg zelf telt zowat 3,2 miljoen inwoners en met de voorsteden erbij zijn ze met z’n 5,2 miljoen. Hiermee is het meteen de grootste stad van Zuid-Afrika. De locals spreken van Joburg of Joberg of Jozi. Om een beetje de sfeer in Joberg te schetsen, hebben we onze indrukken van de laatste dagen trachten weer te geven in enkele losse thema’s:

Reservaten
Apartheid mag dan wel officieel verleden tijd zijn, de kloof tussen rijk en arm is in dit land nog steeds meer dan prominent zichtbaar. Deze grens wordt instand gehouden door busladingen vol security-personeel, kilometers van scheermesscherpe prikkeldraad, ettelijke rollen elektrische schrikdraad, bossen vol slagbomen en voldoende bewakingscamera’s om elke inwoner permanent van de vier kanten in beeld te houden. Het stadsdistrict Melrose Arch, waarin ons genant sjieke hotel gelegen is, is als een reservaat in de stad. De ene dure winkel naast de andere: Dior, Armani, Louis Vuitton en ga zo maar door. Kraaknette shoppingcenters en security op de 5 hoeken van de straat. Geef on maar een gewone bed & breakfast en gezellige kleine winkeltjes.

Apartheidmuseum
Een bezoek aan The Apartheid Museum zet ons oog in oog met de gruwelijke werkelijkheid van het toenmalige regime met als simpel basisprincipe: Scheidt alles en trek een duidelijke lijn door het land om wit van zwart te scheiden en beiden gescheiden te houden. Via foto’s, geluids- en beeldfragmenten worden we stukje bij beetje geconfronteerd met eeuwen van onrecht, onderdrukking en onrechtvaardigheid. Als blanke krijg je tijdens het bezoek een alsmaar slechter gevoel en plaatsvervangende schaamte. Ik voel mee met de groepen van zwarte schoolkinderen die de getoonde beelden samen met ons moeten verwerken. Slik…, we worden er echt stil van. Gelukkig is Apartheid intussen precies daar waar het thuishoort: in een museum. Desondanks is er hier in Zuid-Afrika nog een lange weg te gaan, maar de richting is alvast juist.

Soweto
Nog maar net hebben we de eerste schok van het Apartheid Museum een klein beetje verteerd of ons geweten wordt opnieuw op de proef gesteld tijdens een bezoek aan Soweto, met zijn  bijna 1 miljoen inwoners de grootste township van Johannesburg. Soweto staat voor South West Township maar wordt onder de locals uitgelegd als So Where To now? Met andere woorden: Waar moeten we nu naartoe? Hier werden de zwarten immers verzameld om ze uit de stad te houden. Om in de sfeer van de nakende wedstrijd te blijven hebben we voor een bezoek per fiets gekozen en onze locale jeugdige gidsen vertellen vol overgave over hun voor ons vreemde biotoop. Het is opnieuw een confrontatie met de dagelijkse realiteit van deze grootstad. Wat ons echter des te meer opvalt is de verbondenheid, de kameraadschap en de blijheid onder de mensen. Hier zouden velen onder ons nog iets kunnen van opsteken.

Robots
‘You should turn right at the second robot’ adviseerde ons een behulpzame medewerker van het met veel moeite ontdekte toeristische bureau in het district Rosebank. Met robot bedoelen ze hier blijkbaar een kruispunt met verkeerslichten. Je moet het maar weten. Na een dag hektische cruisen door het gewemel van Joberg weet ik intussen dat verkeerslichten in deze stad uitsluitend dienst doen als sfeerverlichting. Ten minste wat voetgangers betreft, want welke kleur de lampjes ook hebben, men streekt gewoon de straat over. Een slechte gewoonte die we binnen de kortste keren beginnen te imiteren. Het aantal verkeersovertredingen die we vandaag verzamelen komt mogelijk in aanmerking voor het Guinnes book. Een kleine bloemlezing: spook-biken, trottoir-cruisen, negeren van de ‘sens unique’ en wildplassen. Hoe dom kan een mens zijn om in een stad waar het wemelt van de bewakingscamera’s een verdoken steegje op te zoeken en een stukje stedelijk groen te verwennen met hoogdringend Belgisch levenswater? En laat dat steegje zich nu net bevinden op Constitution Hill, een geschiedkundig heiligdom uit de 19de eeuw, dan heb je een ideaal recept voor troubles. De kraan was nog maar net dicht of we staan oog in oog met twee bewakingsagenten met walkie-talkies die ons de Afrikaanse levieten beginnen te lezen. Onze welgemeende exuses, enkele afleidingspogingen en een ‘we zullen het nooit meer doen’ later laten de ze ons gelukkig gaan. Oef, dat liep goed af. Intussen hebben we de grootste moeite met al die linksrijders en hebben we 4 paar ogen nodig om niet door het verkeer verslonden te worden. Vergeet al je normale reflexen en gewoontes en maak jezelf continu attent dat de auto’s van de andere kant komen of je bent de sigaar.

Fotosafari
Naar goede gewoonte trachten we onze avonturen steeds te documenteren met sprekende foto’s. Beelden zeggen nu eenmaal tien keer meer dan woorden. Fotograferen in een stad als Johannesburg blijkt geen sinecure. Meer dan eens komt een security-medewerker op ons toegestapt met de melding dat foto’s maken niet is toegelaten. De ene legt uit dat er een vergunning nodig is, de andere vraagt geld om te mogen fotograferen. Navraag bij de officiele instanties geeft uitsluitsel dat er in Johannesburg helemaal geen algemeen foto-verbod bestaat. Ander groot probleem is het gebruik van een grote spiegelreflex-camera. In een stad die berucht is om zijn criminaliteit is het geen evidentie om je dure foto-apparatuur boven te halen. Om interessante foto’s te kunnen maken waarbij we ook nog eens beiden in beeld zijn, moeten we werkelijk heksentoeren uithalen. Je moet je voorstellen dat er twee Brabanders in een hevig blauw tenueke met hagelwitte glimmende topmountainbikes zich bewegen in een bruisend drukke stad, wemelend van zwarte medemensen, temidden van tuterende minibusjes, op straat verkocht vers fruit en bij elkaar geregend gootsteenafval. En in dat decor haal je je peperdure digitale spiegelreflexcamera boven om een technisch hoogstaande foto te schieten. Het is een beetje als het fileren van een biefstuk in een leeuwenkooi. Gelukkig hadden de leeuwen deze keer geen honger. We beperken het opvallend fotograferen dan ook zo veel mogelijk tot een minimum en trachten meer onopvallende technieken te gebruiken.

Het weer
Het weer is op zijn minst onverwacht. Terwijl we echt uitkeken naar zomerse temperaturen onder een warm herfstzonnetje, hebben we de zon nog maar amper gezien. Een dicht grijs wolkendek, regenbuien en frisse temperaturen doen ons meer aan Belgie dan aan Zuid-Afrika denken.

Countdown
Morgen staat de aanmelding voor de wedstrijd op het programma en zullen we stilaan in racestemming geraken. Ons poepsjiek hotel ruilen we in voor een eersteklas tent en de drukke miljoenenstad Joberg zal plaats maken voor de natuur die dit land zo rijk is. Als alles goed loopt, komen we snel met ons volgende bericht.

Pepe & Kroki